Wat is paarse thee en welke soorten/cultivars bestaan er?

Vergeet groene, zwarte en oolongthee even. ‘Paarse thee’ wordt steeds populairder in de wereld van specialiteitenthee. Zoals de naam al doet vermoeden, wordt deze thee gemaakt van theeplanten waarvan de jonge knoppen, bladeren, stengels en takjes een uitgesproken paarse kleur hebben. Aan de basis van deze prachtige paarse tint ligt een krachtige verbinding: anthocyaan.

Anthocyanen

Anthocyanen zijn wateroplosbare natuurlijke pigmenten die voorkomen in voedingsmiddelen zoals bosbessen en rodekool. In de theeplant (Camellia sinensis) maskeren hoge concentraties anthocyanen de groene kleur, waardoor de plant een prachtige paarse uitstraling krijgt.

Cultivars en classificatie van paarse thee

Theecategorieën zoals groene, zwarte, witte, oolong- en donkere thee worden bepaald door de verwerkingsmethoden en niet door de plantenvariëteit zelf. Paarse thee vormt hierop een uitzondering. In dit geval komt het onderscheid niet voort uit de manier waarop de bladeren worden verwerkt, maar uit de theeplanten die voor de productie worden gebruikt. Wat de verwerking betreft, wordt paarse thee meestal verwerkt tot zwarte thee of rauwe pu-erh-thee.

1. De Chinese oorsprong: Zi Juan versus Zi Ya

Zi Juan en Zi Ya vertegenwoordigen twee kanten van het verhaal van paarse thee in China.

Zi Juan

Zi Juan is een specifieke, geregistreerde cultivar, een ‘raszuivere’ variëteit die in 1985 door de Landbouwacademie van Yunnan werd geselecteerd en gestabiliseerd uit een natuurlijk voorkomende paarse moederplant in Menghai. De paarse kleur van de knoppen, bladeren en stengels blijft het hele jaar door stabiel en dankzij zorgvuldige selectieve veredeling behoudt de plant een constant hoog anthocyaangehalte.

Onze paarse Velvet Mountain-thee wordt gemaakt met een melange van Zi Juan-theebladeren. De thee heeft een paarsrode of goudpaarse tint, die bij opeenvolgende infusies prachtig verandert. Dankzij de geringere bitterheid en wrangheid draagt het hogere aminozuurgehalte bovendien bij aan een zachte, soepele smaakbeleving met een uitgesproken ‘Huigan’ (terugkerende zoetheid). Wanneer je onze Velvet Mountain drinkt, ervaar je de zijdezachte textuur en een verrassend lange, rijke nasmaak.

Zi Ya

Zi Ya daarentegen is eerder een natuurverschijnsel. Het ontstaat als een wilde eigenschap of mutatie in eeuwenoude theepopulaties en is sterk afhankelijk van de omgevingsomstandigheden. De paarse kleur is minder stabiel, verschijnt vaak alleen in jonge lenteknoppen en vervaagt naar groen naarmate de bladeren rijpen. Het anthocyaangehalte in Zi Ya varieert en wordt beïnvloed door factoren zoals het klimaat en blootstelling aan uv-straling.

Kortom, Zi Juan is een zorgvuldig veredelde cultivar die is ontwikkeld om de paarse kleur en het hoge anthocyaangehalte te behouden, terwijl Zi Ya verwijst naar natuurlijk voorkomende paarse bladeigenschappen waarvan de expressie per boom, seizoen en omgeving kan variëren.

Opmerking: er bestaat nog een andere soort paarse thee uit China, bekend als wilde paarse Yabao-thee. Deze thee wordt officieel echter niet gemaakt van een cultivar van de Camellia sinensis-theeplant, maar van de Camellia crassicolumna-plant.

2. Internationale cultivars: Kenia, India & Japan

Hoewel Yunnan de bakermat van paarse thee is, heeft de unieke eigenschap van een hoog anthocyaangehalte veredelaars over de hele wereld geïnspireerd. In Kenia ontwikkelde de Tea Research Foundation TRFK 306 en TRFK 306/1, vooraanstaande cultivars voor exportgerichte paarse thee. Deze cultivars worden gewaardeerd om hun hoge anthocyaangehalte en hun aanpassingsvermogen aan uiteenlopende groeiomstandigheden.

Japan introduceerde Sunrouge, letterlijk ‘Rode Zon’, een cultivar met paarse bladeren die bekendstaat om het hoge anthocyaangehalte en vaak lagere cafeïnegehalte. Deze wordt verwerkt tot een hoogwaardige gestoomde groene thee (sencha) voor de binnenlandse, gezondheidsgerichte markt.

In Assam, India, werd BTR-1 speciaal voor de regio veredeld om een kenmerkende hoogwaardige paarse zwarte thee uit Assam te produceren, waarmee een regionale draai aan de wereldwijde markt voor paarse thee wordt gegeven.