Wat is pu-erhthee precies? Een beginnersgids

Pu erh (ook bekend als ‘puer’, ‘bo lay’ of ‘po lei’) is een theesoort die wordt gemaakt van de theeplant Camellia sinensis. Alle thee, waaronder groene, witte, zwarte en oolongthee, wordt in feite van dezelfde grondstof gemaakt. Je vraagt je daarom misschien af: wat maakt pu erh anders dan de overige theesoorten?

Bij de indeling van thee draait het om de gebruikte verwerkingsmethode. Thee wordt dus pu erh genoemd als deze volgens een van de verwerkingsmethoden voor pu erh wordt geproduceerd.

 

Verwerking van pu erh-thee

Sha qing, fixeren & drogen in de zon

Nadat de bladeren voor pu erh-thee zijn geplukt, worden ze op een bamboemat uitgespreid om te drogen en een deel van hun vocht af te geven. Na enkele uren zijn de bladeren verwelkt en zacht. Vervolgens worden ze in een grote ronde wok geroosterd, een proces dat ook bekendstaat als ‘sha qing’ of ‘het groen doden’. Tegenwoordig gebeurt het roosteren soms ook in grote machines. Het doel van sha qing is om het verwelkingsproces te stoppen.

Tijdens het sha qing-proces regelt de theemeester de temperatuur en tijd om unieke smaken te creëren. Daarna worden de geroosterde bladeren gerold om hun vorm te ‘fixeren’ en de smaak te versterken. Vervolgens worden ze in de zon gedroogd, waardoor de bladeren het grootste deel van het resterende vocht verliezen.

Mao cha

Het eindproduct van dit proces is losse rauwe pu erh-thee, ook wel ‘mao cha’ genoemd. Deze droge bladeren wegen nog maar ongeveer 25% van hun gewicht toen ze net waren geplukt.

Mao cha-bladeren worden vaak gesorteerd voordat ze in verschillende vormen worden geperst of los worden verkocht. Vooral de gele bladeren (‘huang pian’) worden vanwege hun onaantrekkelijke uiterlijk vaak verwijderd. Ze worden daarom apart gesorteerd en verkocht.

Rijpe en rauwe pu erh-thee

Na het bovenstaande productieproces kan de rauwe pu erh met stoom zacht worden gemaakt en vervolgens worden geperst tot compacte rauwe theekoeken of -schijven, komvormige tuocha’s of blokken.

Het persen van losse bladeren tot compacte vormen werd vroeger bedacht om het vervoer te vergemakkelijken. Mensen en paarden vervoerden pu erh-thee langs de oude handelsroutes voor thee naar naburige regio’s, waaronder Tibet. Hoewel vervoer tegenwoordig minder problematisch is, hebben compacte theevormen nog altijd de voorkeur omdat ze gemakkelijk kunnen worden bewaard.

Terwijl rauwe (sheng) pu erh wordt gemaakt door losse mao cha rechtstreeks tot koeken te persen, is er nog een ander type pu erh dat vóór het persen een nafermentatie ondergaat: rijpe pu erh-thee. Deze theesoort staat ook bekend als ‘shu’ of ‘shou’ pu erh.

 

Hoopfermentatie

De geschiedenis van rijpe pu erh is relatief kort. Deze begon in 1973, toen de theefabriek van Kunming een methode ontwikkelde om het rijpingsproces van rauwe pu erh (mao cha) te versnellen. Deze methode, bekend als ‘hoopfermentatie’ (wo dui), werd al snel in de hele sector toegepast om aan de grote vraag naar pu erh te voldoen.

De theemeesters stapelen de bladeren in een warme maar gecontroleerde omgeving op tot hopen van ongeveer 70 cm hoog. Vervolgens worden ze met water bevochtigd en met linnen doeken afgedekt. Hierdoor blijft de mao cha warm en vochtig. De fermentatie verloopt sneller en de bladeren worden al gauw bruin. Zodra het gewenste fermentatieniveau is bereikt, worden de inmiddels rijpe pu erh-bladeren omgekeerd en in een dunne laag uitgespreid om te drogen. Daarna kunnen ze in verschillende rijpe pu erh-vormen worden geperst.

Let op: de termen ‘rijpe’ en ‘rauwe’ pu erh hebben niets met rijping te maken. Ze worden alleen gebruikt om onderscheid te maken tussen pu erh die wel (rijp) of geen (rauw) hoopfermentatie heeft ondergaan. Zowel rijpe als rauwe pu erh kan worden bewaard en gerijpt.

Herkomst & kwaliteitsklassen

Pu erh-thee wordt voornamelijk geproduceerd in verschillende regio’s van de Chinese provincie Yunnan. Het eindproduct kan worden gemaakt van bladeren uit één herkomstgebied of van een melange van bladeren uit verschillende gebieden. Grote fabrieken produceren vaak meer melanges om een consistente smaak te behouden en productie op grote schaal mogelijk te maken, terwijl kleine producenten vaker kiezen voor thee uit één herkomstgebied.

De meeste bladeren worden geproduceerd in natuurlijke theetuinen die door theetelers worden beheerd. Voor sommige exclusievere theesoorten worden de bladeren echter van wilde, boomachtige theeplanten geplukt. De oudere wilde bomen staan bekend als ‘gu shu’ of ‘oude theebomen’.

Hoe kies je de juiste pu erh-thee?

Het verschil kennen tussen rauwe en rijpe pu erh-thee is de eerste stap bij het kiezen van een pu erh-thee om te proberen. Er zijn echter ook andere factoren van belang, zoals de herkomst, de kwaliteitsklasse van de theebladeren en melanges tegenover thee uit één herkomstgebied. We bespreken dit in ons artikel: Hoe kies je de juiste pu erh-thee?.

Hoe zet je pu erh-thee?

Voor het bereiden van pu erh is water met een hoge, constante temperatuur nodig. Daarom wordt het gebruik van een kleine Yixing-theepot van klei of een gaiwan (kop met deksel) sterk aanbevolen. Met deze kleine theebenodigdheden kun je ook kleine hoeveelheden thee meerdere keren opschenken. Dat is een geweldige manier om te genieten van de verschillende smaaklagen die pu erh-thee zo fascinerend maken. Lees onze gids ‘Hoe zet je pu erh-thee?’ om alles te weten te komen over het bereiden van thee.

Gezondheidsvoordelen

Gelukkig biedt pu erh liefhebbers ook enkele prettige bijkomende gezondheidsvoordelen. De thee bevat cafeïne, die het centrale zenuwstelsel, de spieren en het hart stimuleert. Ook bevat hij antioxidanten die het hart en de bloedvaten mogelijk beschermen. Ten slotte kan de thee veroudering tegengaan, het cholesterolgehalte verlagen en het risico op kanker verminderen. Lees onze volledige gids ‘gezondheidsvoordelen & bijwerkingen van pu erh-thee’.